Υπόθεση Τσιελεπή: Γιατί είχε δίκαιο να αποχωρήσει από την εκπομπή - φιλική απάντηση στον Πολίτη Πιττα

το κείμενο που ακολουθεί αποτελείι απάντηση/σχόλιο στο κείμενο του Πολίτη Πίττα με τίτλο "Για την αποχώρηση Τσιελεπή(στο http://politispittas.blogspot.com/2009/10/blog-post_21.html ) που έχει προκαλέσει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση

Αγαπητέ Γιώργο

Δεν κατανοώ γιατί δυσκολεύεσαι να τοποθετηθείς σαφώς στο θέμα Τσιελεπή, παρά το ότι αφήνεις αιχμές γι’ αυτούς που βρίζουν και που μέχρι χθες υμνούσαν τον Τσιελεπή: το show ήταν εντελώς στημένο και ο κ. Τσιελεπής λοιδωρήθηκε και προκλήθηκε με τον πιο απαράδεκτο τρόπο από τους διάφορους γνωστούς εθνικιστές που απλά απόφασισαν να κοκορευτούν με την μάσκα του «νομικού» ή καλύτερα με νομικιστική μάσκα. Νομίζω ότι ήταν γελοίοι, κι αν αυτό είναι το επίπεδο του νομικού μας πολιτισμού τότε πράγματι δεν είμαστε σοβαροί. Ωστόσο, δεν θα παρασυρθεί σε γενικόλογα κι αόριστα συμπεράσματα Γνωρίζουμε ο ένας τον άλλο σ’ αυτή την χώρα για να ξέρουμε καλύτερα.

Επίσης, παρόλο που μπορώ κάλλιστα να μιλήσω ως «νομικός» ή «συνταγματολόγος» παραθέτοντας επιστημονικά συ γράμματα και προσόντα, θεωρώ ότι οι δυο μας, όσο και οι άλλοι συμμετέχοντες σ’αυτή την συζήτηση καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για άχρηστο εγχείρημα διότι το ζήτημα της ελευθερίας του λόγου, όπως κάθε ζήτημα ανθρώπινου δικαιώματος δεν είναι κατ' ουσία νομικό αλλά πολιτικό ζήτημα, το οποίο σε τεχνικό επίπεδο έχει τις νομικές του διαστάσεις. Γι' αυτό και θεωρώ υπεκφυγή τα όσα λες ότι δεν είσαι νομικός ή συνταγματολόγος για να καταλάβεις: ο κάθε πολίτης με κοινή λογική και μια βασική μόρφωση μπορεί να το καταλάβει και συμμετάσχει στο δημόσιο διάλογο, πόσο μάλλον ένας διανοούμενος της δικής εμβέλειας. Δεν χρειάζεται να ξέρεις σε πόσες ή ποιες υποθέσεις έγινε αναφορά στο α' ή το β' νομικό επιχείρημα, ούτε και να κατέχεις σε επιμέρους συζητήσεις διαφόρων διαδικαστικών ή τεχνικών ζητημάτων που είναι και ανούσιες ως προς τα βασικά θέματα προς συζήτηση. Εξάλλου οι καλεσμένοι στην εκπομπή δεν είχαν νομικό ακροατήριο, ούτε και οι δημοσιογράφοι που συντόνιζαν έχουν οποιεσδήποτε, εγώ θα έλεγα ακόμα και στοιχειώδεις γνώσεις συνταγματικού δικαίου αν κρίνω από το επίπεδο της συζήτησης και τις ερωτήσεις τους.

Πρώτο, το περιστατικό ήταν μια αποτυχημένη απόπειρα να εξευτελίσουν ένα από τους πιο έγκριτους και βαθύτερους γνώστες του Κυπριακού, τόσο από νομική αλλά και πολιτική οπτική. Τέσσερεις εθνικιστές από τον πολιτικό χώρο της Δεξιάς, τρεις γνωστοί αντι-ομοσπονδιακοί (Λουκαϊδης, Χρ. Κληρίδης, κι ο νεαρός από το ΔΗΚΟ), κι ένας από τον ΔΗΣΥ (ο Κ. Τριανταφυλλίδης που όχι μόνο ταυτίστηκε με τους άλλους, αλλά συμμετείχε στις προσωπικές επιθέσεις κατά του κ. Τσιελεπή) δημιουργήσαν τέτοιο κλίμα στην εκπομπή που δεν άφησαν άλλη επιλογή αξιοπρέπειας για τον κ. Τσιελεπή από την αποχώρηση. Δεν είναι θέμα συμφωνίας ή ασυμφωνίας με τις θέσεις του Τσιελεπή, είναι δέμα δημοκρατικού διαλόγου.

(β) Το δεύτερο θέμα είναι η ουσία του κυπριακού. Σίγουρα έχεις ισχυρή γνώμη για την αναγκαιότητα για ομοσπονδιακή λύση κι έχεις ποικιλοτρόπως και με σαφήνεια προβάλει ΄ραν σταθερό αντιεθνικιστικό κι ανθρωπιστικό λόγο, ωστόσο παραθέτεις την περίπτωση της άρνησης των υπηρεσιών του Κασιμάτη ως παράδειγμα της έλλειψης σοβαρότητας, προφανώς από την πλευρά της κυβέρνησης. Γιατί αναφέρεσαι στον Κασιμάτη που ταυτίστηκε πλήρως με την απορριπτική προσέγγιση με νομικίστικα επιχείρηματα για δήθεν «ευρωπαϊκή λύση»; Απ’ ότι γνωρίζεις ήταν από τους ιδυτές της «Πανελλήνιας Επιτροπής για ευρωπαϊκή λύση στο Κυπριακό», ομάδα προσωπικοτήτων υπό τον ακαδημαϊκό Νικόλαο Κονομή, πρώην Υπουργό Παιδείας της Κύπρου, όπου συμμετέχουν καθηγητές Πανεπιστημίου και στρατιωτικοί εν αποστρατεία, μεταξύ των οποίων ο Γιώργος Κασιμάτης, Παναγιώτης Ηφαιστος, Χριστόδουλος Γιαλουρίδης, οι στρατηγοί εν αποστρατεία Δημήτρης Αλευρομάγειρος και Δημήτρης Δήμου κ.ά. Είναι φανερό ότι πρόκειται για το Αθηναϊκό εθνικιστικό-απρριπτικό λόμπυ. Με αυτά τα δεδομένα θα ήταν πράγματι έλλειψη σοβαρότητας να συμμετείχε ο κ. Κασιμάτης στην Κυπριακή ομάδα. Το ερώτητμα είναι γιατί ο Κασιμάτης ειδικά, κι όχι ο Αλιβιζάτος ή ο Μανιτάκης ή ο Τσάτσος; Αυτοί είναι διάφοροι σοβαροί νομικοί του δημοσίου δικαίου αλλά με εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις στο κυπριακό αλλά και διαφορετικές ιδεολογικές οπτικές. ‘Η ακόμα καλύτερα γιατί όχι ο Crawford ή ο Shaw κτλ, που είναι και διεθνείς αυθεντίες; Νομίζω ότι αδικείς εντελώς την επιλογή να μην χρησιμοποιήσουν τον συγκεκριμένο καθηγητή σαν έλλειψη σοβατήτητας.

Έχουμε μια κρίσιμη φάση μπροστά μας. Δεν είναι τυχαίο που ο Λ. Παπαφιλίππου, Χ’Κωστής το εθνικιστικό λόμπι (τα μικρο κόμματα και τα διάφορα συμφέροντα) και το «μυστικό» επιτελείο του Λιλλήκα προσπαθούν να εξουδετερώσουν όποιον θεωρούν ότι θα είναι αντίπαλος στη νέας κόντρα μέσα από προσωπικές επιθέσεις και την καλλιέργεια νέας περιρρέουσας Γι αυτό και τούτη την φορά οφείλουμε να μην επιτρέψουμε να εκφυλιστεί ο δημοκρατικός διάλογος μέσα από υστερικές κι αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις.

Φιλικά
Νίκος

Παράνομες Μαζικές Απελάσεις & Κρατήσεις και Υποδαύλιση του Ρατσιστικού Μίσους: Καταγγελία εναντίον της Αστυνομίας και του Υπουργείου Δικαιοσύνης

Το Κυπριακό Παρατηρητήριο για τον Ρατσισμό και την Ξενοφοβία διαμαρτύρεται για την πρακτική του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της Αστυνομίας να διενεργεί επανειλημμένα τη λεγόμενη επιχείρηση «ΣΚΟΥΠΑ», της οποίας η ίδια η ονομασία είναι ενδεικτική του ρατσιστικού της σκοπού και αποτελέσματος. Με την πρακτική αυτή το Υπουργείο και η Αστυνομία παρανομούν και υπονομεύουν το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα, το σύνταγμα, τις διεθνείς συμβάσεις και το Ευρωπαϊκό κεκτημένος. Επίσης, οι επιχειρήσεις αυτές έχουν σκοπό αλλά και αποτέλεσμα, μέσα από τον εξευτελισμό των μεταναστών και την προβολή τους μπροστά στις κάμερες (τις οποίες η αστυνομία είχε εκ των προτέρων καλέσει) με χειροπέδες ως κοινούς εγκληματίες, να τρομοκρατούνται οι μετανάστες που διαμένουν στη Λευκωσία, να ικανοποιούνται και να υποδαυλίζονται τα ξενοφοβικά και ρατσιστικά αισθήματα μερίδας πολιτών και να «επιτυγχάνεται» έτσι η επίδειξη δύναμης από μέρους της αστυνομίας της οποίας το κύρος έχει φτάσει στον πάτο.

Η επιχείρηση αυτή, όπως κι οι προηγούμενες, παραβιάζουν την απαγόρευση των μαζικών απελάσεων αλλοδαπών, που προνοείται από το άρθρο 4 του Πρωτοκόλλου 4 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Το 2002 το ΕΔΑΔ, στο οποίο προσφεύγουμε τακτικά για παραβιάσεις της Τουρκίας σε βάρος μας, καταδίκασε το Βέλγιο (CONKA v. BELGIUM) για τέτοιες απελάσεις. Προφανώς, ήρθε η ώρα οι αντιρατσιστικές οργανώσεις να προσφύγουν στη δικαιοσύνη κι ακολούθως στο ΕΔΑΔ ενάντια στη απαράδεκτη αυτή τακτική.

Η σύλληψη και κράτηση 120 ατόμων που στοιβάχτηκαν στις κλούβες, από τους οποίους μόνο οι 36 δεν είχαν τακτοποιημένα χαρτιά, αποτελεί κατάφορη παραβίαση των ατομικών τους δικαιωμάτων. Πρόκειται για απαγωγή, παράνομη σύλληψη και κράτηση ατόμων που σύρθηκαν στα κρατητήρια στη μέση της νύκτας με αποτέλεσμα τον εκφοβισμό και εξευτελισμό τους. Στις επιχειρήσεις αυτές παραβιάζεται μαζικά το τεκμήριο της αθωότητας, εφόσον συλλαμβάνονται άτομα για να αποδειχθεί η νομιμότητά των εγγράφων τους. Παρακάμπτοντας όλες τις συμβάσεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθίσταται κάθε μετανάστης ή πρόσφυγας ένοχος μέχρι να αποδείξει το αντίθετο.

Ιδιαίτερα απαράδεκτη κρίνεται η πράξη της σύλληψη και κράτησης εγκυμονούσας γυναίκας καθώς και μιας μητέρας με τα δύο παιδιά της κατά παράβαση πολλών κανονισμών του διεθνούς δικαίου.

Η πρακτική του Υπουργείου και της Αστυνομίας να τσουβαλιάζουν μαζί υπόπτους για ποινικά αδικήματα (π.χ. για τα επεισόδια στο τέμενος Ομεριέ) με αυτούς που δεν έχουν τακτοποιημένα χαρτιά διαμονής (σύμφωνα με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο διοικητικές παραβάσεις) αναπαράγει παραποιημένα στερεότυπα στο κοινό που συνδέουν τους μετανάστες με την εγκληματικότητα.

Η όλη επιχείρηση με τον περιμετρικό αποκλεισμό της παλιάς Λευκωσίας και την ανέγερση οδοφραγμάτων δημιουργεί κλίμα έντασης και κατάσταση πολιορκίας που επίσης υποδαυλίζει το ρατσιστικό μίσος και καθόλου δεν είναι ανάλογη με τους σκοπούς της επιχείρησης.

Οι επίσημες δηλώσεις της αστυνομίας ότι η επιχείρηση αυτή ήταν «στοχευμένη και έγινε βάσει επιχειρησιακού σχεδιασμού» ελλείπονται σοβαρότητας αφού εκ των 150 ατόμων που απήγαγαν οι περισσότεροι από τους μισούς ήταν καθόλα νόμιμοι. Η επιχείρηση με την ατυχή περιγραφή «Σκούπα» κάθε άλλο παρά οδηγεί στην «επίλυση των προβλημάτων που παρουσιάζονται στην παλιά Λευκωσία», ούτε και αποτελεί «αντι-εγκληματική πολιτική» που οδηγεί στην «ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών». Αντιθέτως, η αστυνομία η ίδια δημιουργεί συγκρουσιακό κλίμα , ενώ αποδεικνύει τη σοβαρότητα και το βάθος του θεσμικού ρατσισμού στο Αστυνομικό σώμα. Αντί οι πρόσφατες εμπειρίες της να την οδηγήσουν στην υιοθέτηση μιας πολιτικής με όραμα και σχεδιασμό με στόχο την κοινωνική συνοχή και ένταξη και αντί να αναδείξει εαυτόν σε προστάτη των δικαιωμάτων των ευάλωτων ομάδων συνεχίζει την αδιέξοδη πολική της καταστολής, της παρανομίας και της σύγκρουσης.

Το Παρατηρητήριο έχει υποβάλει σχετική καταγγελία έχει σταλεί στην Αρχή κατά του Ρατσισμού.

Νίκος Τριμικλινιώτης, Παρατηρητήριο για τον Ρατσισμό και την Ξενοφοβία

--------------------------------------------------------------------------------

Αστυνομικό show με εξευτελισμό αλλοδαπών προς ικανοποίηση των ξενοφοβικών

Από τα κρεβάτια τους στις κλούβες [ΠΟΛΙΤΗΣ - 26/09/2009, Σελίδα: 22]

Με την επίκληση της «εμπέδωσης του αισθήματος ασφάλειας» των πολιτών, η Αστυνομία εξαπέλυσε πογκρόμ στο κέντρο της Λευκωσίας. Κάθε αλλοδαπός θεωρήθηκε ύποπτος και επιβιβαζόταν με χειροπέδες σε κλούβα για εξακρίβωση στοιχείων

Οι σκούπες είναι για τα σκουπίδια. Ενίοτε όμως είναι και μέθοδος για τον εξευτελισμό ανθρώπων που τυγχάνει να έχουν άλλο χρώμα και συνεπώς a priori θεωρούνται ύποπτοι. Η επιχείρηση «καθαριότητας» της Αστυνομίας έγινε κάτω από τους προβολείς των τηλεοπτικών συνεργείων, με εισβολές σε σπίτια, και μπλόκα στους δρόμους. 'Ανθρωποι τρομοκρατημένοι, αστυνομικοί αγχωμένοι, και περίεργοι αποτέλεσαν το ιδανικό σκηνικό για την παράσταση της «αστυνομικής σκούπας». Απαραίτητο αξεσουάρ, όπως σε κάθε επιχείρηση, οι χειροπέδες που περνούσαν τα όργανα της τάξης στα χέρια νόμιμων και παράνομων αλλοδαπών και το τσουβάλιασμά τους σε κλούβες.
Ανάμεσα σε αυτούς που μάζεψαν ήταν και μια μητέρα με τα δύο ανήλικα παιδιά της. Ήταν επίσης και μια γυναίκα που περιμένει παιδί. Θα τύχουν, είπαν, ανθρωπιστικής μεταχείρισης. Κατά τΆ άλλα, η «σκούπα» μάζεψε περί τους 120 αλλοδαπούς. Και για τον εντοπισμό τους κινητοποιήθηκαν 247 μέλη της Αστυνομίας, προερχόμενα από την Αστυνομική Διεύθυνση Λευκωσίας, τη ΜΜΑΔ, την Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης, και τα Τμήματα Τροχαίας και ΤΑΕ Αρχηγείου.

Σχέδιο εξευτελισμού
Η επιχείρηση, σύμφωνα με την Αστυνομία, ήταν στοχευμένη και, βάσει του επιχειρησιακού σχεδιασμού, υπήρξε περιμετρικός αποκλεισμός της παλιάς Λευκωσίας με την ανέγερση οδοφραγμάτων σε έξι κομβικά σημεία, «ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης αποτελεσματικότητα των ελέγχων που θα διενεργούνταν». Και μετά οι 247 αστυνομικοί, στις 5 τα χαράματα, άρχισαν να εισβάλλουν σε σπίτια και υποστατικά, αρπάζοντας αδιακρίτως ανθρώπους από τα κρεβάτια τους, τρομοκρατώντας ολόκληρες οικογένειες. Παράλληλα ανακόπτονταν οχήματα και πρόσωπα που διακινούνταν στην περιοχή, τα οποία υποβάλλονταν σε εντατικούς ελέγχους.
Μέχρι τις 8 το πρωί είχαν συλληφθεί 48 συνολικά αλλοδαποί, ενώ 120 οδηγήθηκαν με τις κλούβες στην Αστυνομική Διεύθυνση Λευκωσίας για εξακρίβωση στοιχείων. Οι 12 από τους 48 συνελήφθησαν στη βάση δικαστικών ενταλμάτων, αφού εναντίον τους υπήρχαν στοιχεία και πληροφορίες ότι συμμετείχαν ή υποκίνησαν τα επεισόδια στο τέμενος Ομεριέ. Οι άλλοι 36 συνελήφθησαν για παράνομη παραμονή και θα παραμείνουν σε κρατητήρια μέχρι να διευθετηθεί η απέλασή τους. Ανάμεσά τους και μια μητέρα με δύο παιδιά και μια εγκυμονούσα.

Δεν είδαν τίποτα
Είναι αξιοσημείωτο ότι οι αστυνομικοί που περνούσαν χειροπέδες σε αλλοδαπούς, δεν έβλεπαν τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης αυτών των ανθρώπων. Στοιβαγμένοι 10 άνθρωποι σε ένα δωμάτιο, χωρίς τις στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής, ελέγχονταν για την νομιμότητα της παραμονής τους, αλλά ουδείς έλεγξε τη νομιμότητα των ιδιοκτητών των υποστατικών. Επίσης, ουδείς έλεγξε τους χώρους εργασίας αυτών των αλλοδαπών, ώστε να εντοπίσει και τους παράνομους εργοδότες. Ο στόχος τής Αστυνομίας ήταν προφανής. Ήθελε να ικανοποιήσει τις εντεινόμενες ρατσιστικές κραυγές, που απαιτούν «καθαρή» Λευκωσία.

Θα συνεχίσουν
Σύμφωνα με δηλώσεις του αρχηγού Αστυνομίας, Μ. Παπαγεωργίου, η επιχείρηση ήταν βασισμένη σε τρεις άξονες: Στην πρόληψη και καταστολή του εγκλήματος, στην καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης, και στον εντοπισμό και σύλληψη προσώπων που διαμένουν παράνομα στο έδαφος της Δημοκρατίας. «Η συγκεκριμένη επιχείρηση, είπε, εντάσσεται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδιασμού που αποσκοπεί στην αποτελεσματική συμβολή της Αστυνομίας στις προσπάθειες που καταβάλλονται για επίλυση των προβλημάτων που παρουσιάζονται στην παλιά Λευκωσία. Επιπλέον, αποτελεί ένα ακόμη δείγμα υλοποίησης των στόχων τού πενταετούς στρατηγικού σχεδίου της Αστυνομίας, που αφορούν στην αντι-εγκληματική πολιτική και στην ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών».

Στα τυφλά
Αν και η Αστυνομία έκανε λόγο για στοχευμένη επιχείρηση, στην πραγματικότητα ο μοναδικός στόχος ήταν η τρομοκράτηση όλων των αλλοδαπών που διαμένουν στη Λευκωσία. Αυτό καταδεικνύει το γεγονός ότι από τους 120 που στοιβάχτηκαν στις κλούβες, μόνο οι 36 ήταν παράνομοι. Ωστόσο οι νόμιμοι, μέχρι να αποδειχθεί η νομιμότητά τους, εξευτελίζονταν μπροστά στις κάμερες με χειροπέδες ως κοινοί εγκληματίες και σέρνονταν από πεζοδρόμιο σε πεζοδρόμιο. Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι η Αστυνομία προειδοποιεί ότι τέτοιες επιχειρήσεις θα γίνονται συχνά, «για εμπέδωση του αισθήματος ασφάλειας» των πολιτών. Προφανώς το αίσθημα ασφάλειας των αλλοδαπών δεν απασχολεί τις αρχές.

Έκπληκτος ο Συλικιώτης
Χθες επιχειρήσαμε επανειλημμένως να επικοινωνήσουμε με τον υπουργό Εσωτερικών Νεοκλή Συλικιώτη, ώστε να εξασφαλίσουμε τις θέσεις του για την επιχείρηση της Αστυνομίας. Δυστυχώς δεν κατέστη δυνατό να μιλήσουμε με τον Υπουργό, ο οποίος όμως, όπως μετέδωσε το MEGA, εξέφρασε την αντίθεσή του για τις μεθόδους της Αστυνομίας, δηλώνοντας πως ο ίδιος δεν είχε ενημερωθεί. Πληροφορίες αναφέρουν ότι και άλλα μέλη της Κυβέρνησης εξεπλάγησαν με την επιχείρηση, και προτίθενται να ζητήσουν εξηγήσεις για την οργάνωση και την εκτέλεσή της.


ΣΟΦΗ ΟΡΦΑΝΙΔΟΥ

Κωδικός άρθρου: 898674

ΠΟΛΙΤΗΣ - 26/09/2009, Σελίδα: 22

ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ ΑΝΑΦΩΝΗΣΗ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΩΒΙΝΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ Ε.Φ.

ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ ΑΝΑΦΩΝΗΣΗ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΩΒΙΝΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ Ε.Φ.

Κυρία
Ηλιάνα Νικολάου,
Αρχή κατά του Ρατσισμού και των Διακρίσεων
Παρασκευή, 24 Ιουλίου 2009


Με την παρούσα επιθυμούμε να υποβάλουμε παράπονο εναντίον του Υπουργείου Άμυνας καθώς και του διοικητή του ΚΕΝ Πάφου για τα συνθήματα που, όπως καταγγέλθηκε σε πρωινή εκπομπή του ραδιοσταθμού ΑΣΤΡΑ στις 23/07/2009, αναφωνούνται σε τακτική βάση στο ΚΕΝ Πάφου. Στην εν λόγω εκπομπή, μητέρα εθνοφρουρού κατήγγειλε ανώνυμα πως νέοι εθνοφρουροί υποχρεώνονται από τους αξιωματικούς τους να φωνάζουν σοβινιστικά συνθήματα που εξάπτουν το εθνοτικό μίσος και προτρέπουν σε πράξεις βίας, όπως «Νεκρός Τούρκος καλός Τούρκος» , «να αφανίσουμε τούρκικα χωριά», «να κάμουμε Τουρκάλες μανάδες να κλάψουν», «Ελλάς σκέπασε και μας» κλπ. Όπως παραδέχτηκε ο Υπουργός Άμυνας στην ίδια εκπομπή στον ΑΣΤΡΑ, τα εν λόγω συνθήματα δεν περιλαμβάνονται στον κατάλογο των επιτρεπομένων συνθημάτων σύμφωνα με τις οδηγίες του ΓΕΦ. Το Υπουργείο ισχυρίζεται ότι έχει ήδη λάβει μέτρα και ότι όσοι εκπαιδευτές ενέχονται, θα απομακρύνονται και θα τιμωρούνται αυστηρά και παραδειγματικά. Εκ των πραγμάτων, το μόνο μέτρο που φαίνεται να έχει ληφθεί από το Υπουργείο είναι η προτροπή προς τους εθνοφρουρούς μέσω του ΑΣΤΡΑ να αρνούνται να αναφωνούν τα συνθήματα αυτά και να καταγγέλλουν στους διοικητές τους όσους εκπαιδευτές τους υποχρεώνουν να τα αναφωνούν. Συγκεκριμένα, ο Υπουργός Άμυνας δήλωσε ότι οι εθνοφρουροί «οφείλουν να έχουν το θάρρος της γνώμης τους» και να καταγγέλλουν τους εκπαιδευτές τους ιεραρχικά και/ή κατευθείαν στους διοικητές, παρακάμπτοντας την ιεραρχία εκεί που χρειάζεται. Καταγγελίες για το ίδιο θέμα έγιναν και από τον Γ.Γ. του ΑΚΕΛ στην πρωινή εκπομπή του ΑΣΤΡΑ στις 24/07/2009, ο οποίος δήλωσε ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται στο ΚΕΝ Πάφου.

Επί των πιο πάνω λεχθέντων, επιθυμούμε να επισημάνουμε τα ακόλουθα:
1. H αναφώνηση των συνθημάτων αυτών καθώς και η διαταγή για την αναφώνηση τους αποτελούν σοβαρές παραβιάσεις του ποινικού κώδικα και απαγορεύονται από το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δεν πρόκειται απλά για πειθαρχικό παράπτωμα εντός του στρατού και επομένως λόγο και υποχρέωση για δράση δεν έχει μόνο το Υπουργείο Άμυνας αλλά και η πολιτεία. Πρόκειται για ποινικά αδικήματα που αντιβαίνουν το σύνταγμα, το διεθνές δίκαιο, τους νόμους και το ευρωπαϊκό κεκτημένο γιατί υποδαυλίζουν το εθνοτικό και φυλετικό μίσος.

2. Το «μέτρο» που προτίθεται να εφαρμόσει το Υπουργείο Άμυνας είναι ανέφικτο, καθώς η ευάλωτη θέση των νεοσυλλέκτων εθνοφρουρών σε σχέση με τους ανώτερους τους δεν τους επιτρέπει να προβούν σε επώνυμες καταγγελίες. Είναι γνωστό ότι στο παρελθόν νέοι εθνοφρουροί υπέστησαν σοβαρές κακοποιήσεις και προσβολές της προσωπικότητας τους, σε κάποιες περιπτώσεις μέχρι και βασανιστήρια, γιατί δεν συμμορφώθηκαν με τις οδηγίες των ανωτέρων τους, όσο παράλογες ή και παράνομες ήταν αυτές. Το Υπουργείο οφείλει να δημιουργήσει τους μηχανισμούς ούτως ώστε εθνοφρουροί να μπορούν να υποβάλλουν καταγγελίες ανώνυμα (π.χ. μέσον SMS, hotline ή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου) και σε περιπτώσεις που πρόκειται να μαρτυρήσουν εναντίον ανωτέρων τους στο στρατοδικείο ή στο ποινικό δικαστήριο, να απαλλάσσονται από το υπόλοιπο της στρατιωτικής τους θητείας. Σε όλες τις χώρες όπου υπάρχει η πολιτική βούληση να καταπολεμηθούν τα νεοφασιστικά και ακροδεξιά φαινόμενα παρέχεται αποτελεσματική προστασία από θυματοποίηση και αντίποινα όσων είναι διατεθειμένοι να προβούν σε επώνυμες καταγγελίες, όπως προνοεί και ο Νόμος Ν. 59(Ι)/2004. Αυτό είναι ιδιαίτερα διαδομένο μέτρο σε σώματα ασφαλείας όπου εύκολα διεισδύουν νεοφασιστικά στοιχεία. Διαφορετικά είναι λογικό να αναμένει κανείς ότι οι εθνοφρουροί θα επιλέξουν την εύκολη οδό, που είναι αυτή της σιωπηρής ανοχής αυτού του απαράδεχτου φαινομένου.

3. Σύμφωνα με εμπιστευτικές καταγγελίες που έγιναν στο Παρατηρητήριο μας, τα συνθήματα αυτά αναφωνούνται σε όλους τους λόχους του ΚΕΝ Πάφου με εξαίρεση μόνον τρεις, όπου οι λοχαγοί δεν συναινούν στην αναφώνηση των συνθημάτων αυτών. Επιπλέον, είναι γνωστό ότι η αναφώνηση γίνεται με τις οδηγίες ή την ανοχή των ίδιων των διοικητών, αφού η αναφώνηση των συνθημάτων ακούγεται σε όλο το στρατόπεδο, τις πλείστες περιπτώσεις παρουσία των λοχαγών με πρώτους τους υπαξιωματικούς που έχουν οδηγίες να αναφωνήσουν τα συγκεκριμένα συνθήματα.

4. Έχουμε πληροφορίες ότι στις περιπτώσεις όπου εθνοφρουροί δυσφορούν ή εκφράζουν διαφωνία τυγχάνουν διακριτικής, προσβλητικής και συχνά απειλητικής συμπεριφοράς από υπαξιωματικούς στη παρουσία μάλιστα αξιωματικών.

Είναι επομένως ανέφικτο και αναποτελεσματικό, αν όχι και επικίνδυνο, να προτρέπονται οι εθνοφρουροί να καταγγέλλουν τους εκπαιδευτές τους στο διοικητή, αφού οι πρώτοι ιεραρχικά υπόκεινται στο δεύτερο και ο δεύτερος (τουλάχιστον) συναινεί στην πρακτική αυτή.
Νίκος Τριμικλινιώτης, Παρατηρητήριο για τη Ρατσισμό και τη Ξενοφοβία RAXEN

Κοιτάζοντας μπροστά: Τι θα γίνει αν έχουμε νέο δημοψήφισμα για λύση;

Μετά από σχόλια από φίλους που σχολίασαν τις ευρωεκλογές θα ήθελα να θέσω ευθέως το θέμα των αποτελεσμάτων των ευρωεκλογών σε σχέση με ένα μελλοντικό δημοψήφισμα για την λύση του Κυπριακού. Συμφωνώ με τις αναλύσεις των ευρωεκλογών στα ακόλουθα σημεία:

1. Η ήττα των ακραιφνών εθνικιστών/αππορριπτικών δεν σημαίνει και νίκη κατά του συντηρητισμού.
2. Δεν μπορούμε να μεταφράσουμε τα εκλογικά αποτελέσματα σαν ένδειξη ότι σε δημοψήφισμα έχουμε τον κόσμο «μεσ’ την πούγκα μας». Κάθε άλλο, η μάχη θα είναι πολλά σκληρή και δύσκολη, αν καταφέρουμε να φτάσουμε μέχρι εκεί (δηλ. αν έχουμε συμφωνία και υπογραφές κτλ.). Οι αριθμοί που παραθέτει από ο the Idiot Mouflon είναι ενδεικτικοί των δυσκολιών που θα έχουμε: η αποχή όχι μόνο αγγίζει αλλά διαβρώνει και τα μεγάλα κόμματα, κι αυτό είναι κάτι για το οποίο είχαμε εντοπίσει από τις βουλευτικές του 2006.

Απλώς είμαι σίγουρος ότι οι όροι βάσει των οποίων θα είναι εντελώς διαφορετικοί:

1. Ο πρόεδρος θα έχει υπογράψει και θα έχει «ιδιοκτησία» της λύσης: οι κύπριοι ως κρατικιστές και οι συντηρητικοί δεν μπορούν να αγνοήσουν αυτή την πράξη. Αν οι συντηρητικοί δράσουν αυτή την φορά «συντηρητικά» και οι «φιλελεύθεροι» φιλελεύθερα, οι Αριστεροί με ριζοσπαστικό τρόπο, θα έχουμε σύγκληση και μάλλον λύση: οι λόγοι «συντήρησης» ωθούν με την ταύτιση με το κράτος τους, οι «φιλελεύθεροι» έχουν οικονομικά συμφέροντα για ανάπτυξη και οι Αριστεροί για να κινηθεί η ιστορία μπροστά σε νέους αγώνες Ε/κ & Τ/Κ.
2. Ο κρατικός μηχανισμός θα αναγκαστεί να στηρίξει την λύση ή τουλάχιστον εν θα την πολεμήσει.
3. Κάποια ΜΜΕ θα στηρίξουν την λύση – όχι στην πλειοψηφία τους αλλά σίγουρα θα έχουμε καλύτερους όρους.
4. Ο πιο σημαντικός και οργανωμένος πολιτικός/κομματικός θεσμός και μηχανισμός (ΑΚΕΛ) μαζί με το λαϊκό κίνημα θα ρίξουν το βάρος τους για την λύση.
5. Αυτή την φορά δεν μπορεί να παιχτεί ο φόβος της αβεβαιότητας περί ένταξης, ούτε ότι θα μπορούμε να πάρουμε κάτι καλύτερο σε βάθος χρόνου λόγω ΕΕ: είμαστε ήδη μέσα στην ΕΕ.
6. Αυτή την φορά θα έχουμε συνέπειες: όλοι ξέρουμε ότι ένα δεύτερο όχι θα σημαίνει πλέον μονιμοποίηση/νομιμοποίηση της διχοτόμησης – δεν θα μπορούμε να πούμε πάλι «ξέρετε, θέλουμε λύση, αλλά όχι τούτην την λύση».

Αυτά τα 6 σημεία δεν προκαθορίζουν τίποτε άλλα ανοίγουν προοπτικές που δεν είχαμε πριν 5 χρόνια. Παραθέτω ένα απόσπασμα από το βιβλίο μου που θα κυκλοφορήσει σύντομα για το δημοψήφισμα.

Το δημοψήφισμα του 2004: Πατριωτικοί λόγοι ή ταξικά συμφέροντα;

Στο δημοψήφισμα του 2004, πέραν των ιδεολογικών και πολιτικών απόψεων για την καταλληλότητα ή όχι του προτεινόμενου σχεδίου, παίχτηκε και ένα ταξικό-κοινωνικό παιγνίδι που καθόρισε το συντριπτικό αποτέλεσμα. Είναι ενδιαφέρον ότι υψηλόβαθμο πολιτικό πρόσωπο παραδέχτηκε ότι «το ελληνοκυπριακό κεφάλαιο τάχθηκε καθαρά εναντίον του Σχεδίου Ανάν». Η ερώτηση μου ήταν σχετικά με τη στάση των οικονομικών παραγόντων της Κύπρου που χρηματοδότησαν την καμπάνια του ΟΧΙ. Είναι άξιο απορίας, ανάφερα, πώς ενώ η λύση στη βάση του Σχεδίου Ανάν θα προσφέρει διέξοδο στο κεφάλαιο για νέες επενδύσεις και κατ’ επέκταση ανάπτυξη, ιδίως στον τουριστικό τομέα, οι ισχυροί οικονομικοί παράγοντες στην Κύπρο ήταν εναντίον ή τουλάχιστον δεν έδειξαν κανένα ενδιαφέρον να χρηματοδοτήσουν την καμπάνια του ΝΑΙ, εξ ου η πενιχρή παρουσία του ΝΑΙ και η διάχυτη παρουσία του ΟΧΙ (T-shirts, διαφημίσεις στην τηλεόραση, πινακίδες, αφίσες, αυτοκόλλητα κ.τ.λ.) -μια εκστρατεία που κόστισε πάνω από 2 εκατομμύρια Λ.Κ. (3 εκ. ευρώ). Η απάντηση που πήρα ήταν καθαρή και κοφτή: «Απλώς δεν ήθελαν να πληρώσουν για τη λύση. Δεν είδατε την εκστρατεία για τις οικονομικές πτυχές;» Τα κανάλια, κυρίως στην Λουκέρνη, καθόρισαν και τη στάση του κόσμου, ούτε τα talk shows, ούτε οι πολιτικοί του ΝΑΙ και του ΟΧΙ (Ούτε το διαβόητο διάγγελμα του Τάσσου Παπαδόπουλου που επέδρασε κυρίως στο να εξουδετερώσει το ΑΚΕΛ). Η ιδέα ότι μια διεθνής συνωμοσία αναπτύσσεται σε βάρος της Κύπρου καθόρισε τη στάση του λαού.

1. Τα τηλεοπτικά κανάλια λοιπόν, τα οποία είναι ιδιοκτησία μεγαλοεπιχειρηματιών (ή κρατικά) έπαιξαν το ρόλο τους στην «παραγωγή» των «ειδήσεων», στην παραγωγή του «ηχηρού ΟΧΙ». Το γεγονός ότι η πολιτική ηγεσία (με ορισμένες εξαιρέσεις) δεν είχε το ανάστημα να πει το μεγάλο ΝΑΙ, και προτίμησε να ακολουθήσει το ρεύμα, μας έφερε εδώ που είμαστε. Οι μεγάλοι επιχειρηματίες των ΜΜΕ και τα κρατικά κανάλια καθόρισαν τη στάση για λόγους καθαρά διαπλοκής συμφερόντων, με το Προεδρικό να κατευθύνει τα νήματα. Παίζονται διάφορα μεγάλα συμφέροντα εδώ: Συμβόλαια, επιχειρήσεις, άδειες, κονδύλια για την άμυνα, εμπορικές αντιπροσωπείες. Εν ολίγοις παίχτηκαν τεράστια ταξικά και οικονομικά συμφέροντα και προοπτικές, προτιμώντας το σίγουρο, γρήγορο και άμεσο κέρδος. Η Κύπρος είναι μια μεταπρατική χώρα και ο μεταπρατισμός σκέφτεται και λειτουργεί βραχυπρόθεσμα κι όχι μακρόπνοα: Μια υπανάπτυκτη αστική τάξη, που έχει προνόμια εδώ και σαράντα χρόνια με το μονομερή έλεγχο του κράτους, γιατί να το μοιραστεί, εφόσον κρίνει ότι οι συνέπειες του ΟΧΙ δεν θα είναι τόσες που να μην μπορέσει να κρατηθεί στην εξουσία για την επόμενη πενταετία δεκαετία τουλάχιστον;
   
   2. Το δεύτερο στοιχείο που οφείλουμε να ερμηνεύσουμε είναι τις ιδέες που επικρατούν στην «επιχειρηματική κοινότητα», δηλαδή τους αστούς, σχετικά με το «κόστος» και τις «επενδύσεις»: Το ελληνοκυπριακό κεφάλαιο αποτελεί μια δομημένη κι αναπτυγμένη, έστω κι αν δεν είναι «κανονική» αστική τάξη, έστω κι αν είναι ανομοιογενής και πιο πρόσφατα διαμορφωμένη και sui generis κοινωνική ομάδα, αν συγκριθεί π.χ. με την ελληνική αστική τάξη ή με άλλες αστικές τάξεις. Φαίνεται ότι υπάρχει ισχυρό ταξικό τμήμα που προσομοιάζει περισσότερο με τις τάξεις που κυβερνούν χώρες και καθεστώτα «αρπακτικού καπιταλισμού» (Ρωσία, Λατινική Αμερική κ.τ.λ.). Η τρέλα του χρηματιστηρίου χρόνια έπρεπε να μας προειδοποιήσει: Το κυνήγι για το εύκολο και γρήγορο κέρδος δεν οδηγεί σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις και η «ανάπτυξη» δεν επιτυγχάνεται με τρόπο ορθολογιστικό και ισομερή, αλλά σπασμωδικά κι απρογραμμάτιστα. Αυτή είναι η επικρατούσα τάση στον επιχειρηματικό κόσμο κι όχι η ιδέα της μακροχρόνιας επένδυσης στην πραγματική οικονομία, θυσιάζοντας μέρος του εισοδήματος τώρα για χάριν μακροπρόθεσμων απολαβών. Η στάση ενός ισχυρού επιχειρηματικού παράγοντα, ο οποίος μέχρι πρόσφατα ήταν από τους πρωτεργάτες της «καπιταλιστικής επαναπροσέγγισης», σε σημείο μάλιστα που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σαν «εμπροσθοφυλακή του υπερκοινοτικού κεφαλαίου» είναι ενδεικτική για τη στάση των οικονομικών παραγόντων στο Σχέδιο Ανάν: Γνωστοί επιχειρηματίες, ιδιοκτήτες ξενοδοχείων και βιομηχανιών, ενώ ήταν μέρος της «ομάδας Χόλμπρουκ» και προωθούσαν εμπορικές συναλλαγές με τα κατεχόμενα και μέτρα για συμπράξεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, Ελλήνων και Τούρκων, ξαφνικά άλλαξαν στάση: Ενώ μέχρι το Σχέδιο Ανάν Ι ήταν θετικοί, με το Ανάν V έγιναν επικριτικοί, κυρίως αναφορικά με το κόστος της λύσης. Απλά «δεν συμφέρει» η λύση – η «επανένωση» θα κόστιζε και το ερώτημα που ακούστηκε χιλιάδες φορές ήταν: «Γιατί να την πληρώσουμε εμείς;» Η βασική διαφορά ήταν ότι στο Ανάν V άλλαξαν τα δεδομένα σε σχέση το δικαίωμα των μεγαλοϊδιοκτητών να ανακτήσουν τις περιούσιες που κατείχαν πριν από το 1974. Είναι ενδιαφέρον ότι ιδιωτικά πολλοί Ε/Κ που τάσσονται εναντίον του Σχεδίου Ανάν, συμπεριλαμβανομένων και επώνυμων ηγετών, βουλευτών και σχολιαστών, θα παραδεχτούν ότι προτιμούν τη διχοτόμηση «χωρίς την υπογραφή μου» παρά την επανένωση στη βάση του Σχεδίου Ανάν. Εδώ είναι που αρχίζουν οι «πατριωτικοί» λόγοι: Λένε φραστικά ΟΧΙ στη διχοτόμηση, δηλαδή το Ντεκτασικό Taksim, ενώ προτάσσουν μαξιμαλιστικές θέσεις για ανθρώπινα δικαιώματα και διεθνές δίκαιο, απομακρύνοντας έτσι την πιθανότητα συμφωνίας για λύση. Κι αυτό δεν γίνεται λόγω ηλιθιότητας.
   
   3. Το τρίτο στοιχείο που ολοκληρώνει το τρίγωνο του «ΟΧΙ» στη λύση είναι ο καθοριστικός ρόλος τους κράτους ως μηχανισμού ηγεμονίας, χρησιμοποιώντας τους ισχυρούς θεσμούς και μηχανισμούς για οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτικούς και ιδεολογικούς σχεδιασμούς. Ο εθνικισμός ως ιδεολογία αποτελεί ισχυρό όπλο για το κράτος που μπορεί να τον χρησιμοποιεί εργαλειακά στη χειραγώγηση της κοινωνίας, ώστε να ηγεμονεύσουν οι κοινωνικές δυνάμεις που θέλουν τη συντήρηση των προνομίων και της εξουσίας. Διαφαίνεται ήδη μια πόλωση μεταξύ των αστικών και μικροαστικών κύκλων ανάλογα με τα οικονομικά και τα γεωγραφικά συμφέροντα: Δεν είναι τυχαίο που πολλοί εύποροι Βαρωσιώτες ήσαν τόσο υπέρμετρα υποστηρικτές του Σχεδίου Ανάν και καταριόνταν τον απορριπτισμό του Τ. Παπαδόπουλου κι αμέσως μετά μετατράπηκαν σε υποστηρικτές της πολιτικής του ιδίου, όταν πρότεινε ως «μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης» (ΜΟΕ), το οποίο παρεμπιπτόντως μέχρι χθες θεωρούσε ως «εθνική μειοδοσία», να δοθεί συναίνεση για «νόμιμη χρήση» του λιμανιού από κοινού με τους Τ/Κ, σε αντάλλαγμα για την επιστροφή της περιφραγμένης πόλης των Βαρωσίων (Αμμόχωστος). Η σημασία του κράτους στη θεώρησή μας ουδέποτε πρέπει να υποτιμάται, γιατί πρόκειται για έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που επιδρούν και υπερκαθορίζουν τις άλλες κοινωνικές σχέσεις.
   
   Ποιος θα επικρατήσει στο τέλος είναι αποτέλεσμα πάλης, τόσο σε διεθνές επίπεδο με τις ΗΠΑ και την ΕΕ να σπρώχνουν τον ΟΗΕ προς λύση που να βολεύει μια «ισορροπία συμφερόντων» στην περιοχή, ενώ παράλληλα θα είναι αποτέλεσμα πάλης στο εσωτερικό ανάμεσα σε αυτούς που θέλουν τη συγκεκριμένη μορφή λύσης και αυτούς που δεν τη θέλουν για δικούς τους λόγους ο καθένας. Ασφαλώς, στο εθνικό ζήτημα τα πράγματα είναι εξαιρετικά πολύπλοκα, καθώς παρατηρείται οξεία αυτονόμηση του ιδεολογικού και πολιτικού στοιχείου, ενώ φαινόμενα όπως ο εθνικισμός, ο ρατσισμός και η μισαλλοδοξία αποκτούν τη δική τους αυτόνομη δυναμική. Τέτοιες ιδεολογίες συναρθρώνονται με ταξικά, κοινωνικά και άλλα συμφέροντα μέσα σε ιδεολογήματα ιδιόρρυθμα που ξεφεύγουν πολλές φορές από την όποια οικονομική εξήγηση. Αναπτύσσονται έτσι αντιφατικές και άτακτες διαδικασίες συνάρθρωσης και αλληλοεπικάλυψης του ταξικού/οικονομικού συμφέροντος με το εθνικό και το εθνοτικό στοιχείο, οι οποίες απαιτούν συγκεκριμένη και εμπειρική ανάλυση. Από την άλλη μεριά όμως, πέραν των ιδεολογικών λόγων, υπάρχουν ήδη και λειτουργούν συμφέροντα που δομήθηκαν, αναπτύχθηκαν, και διαιωνίζονται στη βάση του υφιστάμενου διαχωρισμού. Συνεπώς, οι πολιτικές δυνάμεις που δεν θέλουν τη λύση θέτουν εξωπραγματικούς όρους, διαιωνίζοντας έτσι τη διχοτόμηση, ενώ αντιθέτως άλλες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που έχουν συμφέρον να λυθεί το Κυπριακό ωθούν προς συμβιβαστική λύση. Πρόκειται για σύγκρουση συμφερόντων, ιδεολογιών, και προτεραιοτήτων σχετικά με το περιεχόμενο, τη μορφή, και τη χρονική στιγμή που θα επέλθει η λύση.
   
   

Για την αποχήν και τον απορριπτισμό: ας χαρούμεν για μιαν νίκην σιόρ, γιατί να είναι ούλλα μίζερα!

Νομίζω ότι η γενικότερη απαξίωση της πολιτικής εν μια μακροπρόθεσμη τάση που αυξάνεται ραγδαία στην Κύπρον. Εγώ εν βλέπω γιατί πρέπει να υποχρεώνουμεν κόσμον που εν τους κόφτει να πιέννουν να ψηφίσουν. Είμαι έντονα της άποψης ότι η ψηφοφορία πρέπει να είναι προαιρετική, τζιαι όποιος θέλεις ας πάει να ψηφίσει. Η τάση για εγκατάλειψη της επίσημης πολιτικής έτσι μαλακίαν που την εκαταντήσαν μπορεί κανένας να αδικεί τον κοσμον που τους λέει : κανεί πιον! Αν υποχρεώνεις κείνους που έν τους κόφτει να ψηφίζουν εν να ψηφίζου ν αναπαράγεται ο συντηρητισμός – καλύτερα να πιένουν παραλίαν κι ας μας αφήσουν να αποφασίζουν οι υπόλοιποι! Εξάλλου εγώ υποστηρίζω το δικαίωμα να μεν ψηφίζω όπως υποστηρίζω εξίσου το δικαίωμα να ψηφίζουμε!

Εν εχω την παραμικρή αμφιβολία ότι ήταν ήττα για τους εθνικιστές/απορριπτικούς: ήταν έξαλλοι, μενόμενοι ταύροι ότι πουλούν την Κύπρον, ότι έρχεται άλλον σχέδιο Αναν κι απέτυχαν να κινητοποιήσουν τον κόσμον τους πάλαι. Εν δεύτερη ήττα απανωτή. Το παραδέχονται και οι ίδιοι: δε τι λέει ο Συλλούρης, κι ο Κουτσού – «η συγκυρία της εποχής του Τασσου/ και του ηχηρού όχι επέρασεν, ας ενώσουμεν τα μικιμαγαζα αλλιώς εκάυσαμεν πάνω»! Αν το ΔΗΚΟ ακούσει της κλίκας των Τασσικών κι φύγει που την κυβέρνησην εν να πέσει κατω που την ΕΔΕΚ και θα πάρει φθίνουσαν πορείαν κι άλλην, όπς επί Σπυρου…
Εν λέω ότι στο δημοψηφισμα εν να είναι εύκολον γιατί ο ΔΗΣΥ εν σπάσει σε 2 κο μάτια, όπως και τα άλλα κόμματα – μόνον το ΑΚΕΛ θα διατηρήσει την συνοχή του ( παρά τις απώλειες του). Αλλά ας χαρούμεν για μιαν νίκην σιόρ, γιατί να είναι ούλλα πάντα μίζερα;

Πρώτες σκέψεις για τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών: νικη των μεγάλων, ήττα του απορριπτισμού και νίκη της αποχής

1. Είναι φανερό ότι οι έξξαλλοι εθνικιστές ηττήθηκαν - με εξαίρεση την ΕΔΕΚ: αυτοί το "έπαιξαν ευρωπαϊκά" κι έτσι κατάφεραν να κρατήσουν ή/ και να ανεβάσουν τα ποσοστά τους. Ο Κουτσού ήδη κατάλαβε ότι η συγκυρία του Τάσσου χάθηκε: ο αυταρχικός μικροαστικός χώρος , ο οποίος ονομάζεται περιέργως "χώρος του κέντρου" χρειάζεται ένα εθνικιστή και ακραίο "ισχυρό άδρα" ή τουλάχιστρον ένα "χαρισματικό αυταρχικό άνδρα", όπως ο κάθε αυταρχικός πολιτικός χώρος που να ενώνει τις ιδεολογικά και ιστορικά/συμβολίκά αποκλείνουσες τάσεις. Δεν υπάρχει τέτοιος. Το ΔΗΚΟ χάνει το 1/3 των ψήφων του, το ΕΥΡΩΚΟ έχασε τους ψήφους διαμαρτυρίας...

2. Νικητές οι μεγάλοι (ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ) και η αποχή: αυτό το είχαμε προβλψερι από το 2005. Προβλέψαμε την ενίσχυση των μεγάλων αλλά και την γενική απαξίωση της πολιτικής στην κύπρο. Παραθέτω τα κείμενα που δημιοσιέυτηκαν στις Περιπέτειες Ιδεών, το πρώτο τέυχος τότε (14.5.2006), όπου λέγαμε ότι κέρδησε δήθεν η eurovision, τώρα λέμε ότι κέρδισε ο κατακλυσμός ή παραλία:

Eurovision της Πολιτικής: Απαξίωση του Κομματικού συστήματος;

Η ημερομηνία των εκλογών απασχόλησε ιδιαίτερα του πολιτικούς μας. Ορισμένοι εξέφρασαν φόβους ότι στην λάμβανε χώρα στην Αθήνα το ίδιο Σαββατοκύριακο το ανώτατο Ευρωπαϊκό κιτς: Διαγωνισμός Eurovision…

Μήπως οι Κύπριοι θα εγκατέλειπαν μαζικά το μείζων πολιτειακό καθήκον του εκλέγειν προς όφελος της στήριξης της Κυπρίας, ή καλύτερα της ελληνοποιημένης Madonna (a.k.a. Άννας Βίσσυ); Κι όμως οι πολιτικοί μας άνδρες (στην μαζική τους πλειοψηφία παραμένουν άνδρες κι όχι γυναίκες) αποφάσισαν να ρισκάρουν τον μέγα αυτό κίνδυνο επιτρέποντας έτσι σ’ όσους θέλουν να αποσκιρτήσουν σταις Αθήναις…

Μήπως όμως το ζήτημα αυτό αποτελεί έκφανση απαξίωσης της πολιτικής-κομματικής ζωής;

Μήπως δειλά-δειλά μπαίνουμε στο «μεταμοντέρνο» πλαίσιο της απόρριψης κι εγκατάλειψης της πολιτικής από τις μάζες καθώς τα κόμματα μετατρέπονται σε εκλογικούς-ψηφοθηρικούς μηχανισμούς;

Ή μήπως έχουμε μια εγγενή κρίση απονομιμοποίηση του κομματικού μας συστήματος καθώς βιώνουμε το τέλος των πολιτικών του 1960 που φαίνεται γερασμένο, αποστεωμένο και μεταποικιοκρατικό;

Tο πρώτο τεύχος του περιοδικού εξετάζει το επίκαιρο ζήτημα του ρόλου των πολιτικών κομμάτων σήμερα.

Τα Επερχόμενα

• Ο Μιχάλης Ατταλίδης, από τους πρώτους που ασχοληθήκαν με τα πολιτικά κόμματα από ιστορικής άποψης, εξετάζει το Κυπριακό πλαίσιο σε αυτό που ονομάζεται πολιτικός πολιτισμός.
• Ο Χριστόφορος Χριστοφόρου εξετάζει τις μεταβολές που παρατηρούνται με τα πολιτικά κόμματα ανταγωνίζονται στην προσαρμογή στα δεδομένα της εποχής.
• Ο Νίκος Τριμικλινιώτης εξετάζει το πλαίσιο πολιτικής αντιπαράθεσης στις «νέες» και στις «παλιές» διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στα Κυπριακά κόμματα διερωτώμενος αν βρισκόμαστε μπροστά σε νέες ρωγμές και πολώσεις;
• Η Ελένη Μαύρου και η Ελένη Θεοχάρους μοιράζονται τις σκέψεις τους με το ερώτημα αν μπορούμε σαν κοινωνία να υπερβούμε την ανδροκρατία των κομμάτων, ενώ η Σίσσυ Βωβού θέτει το ζήτημα στη λογική των κινημάτων.
• Ο Γιάννης Μηλιός εξετάζει τον ρόλο των πολιτικών κομμάτων κατά την επανάσταση του 1821, ενώ ο Διονύσης Γουσέτης με τίτλο «Κόμματα, Έθνος, Εθνικισμός» μας θέτει μπροστά στα διλήμματα της εποχής του εθνικισμού.
• Ο Muhittin Tolga Özsaĝlam θέτει τα διλήμματα της Τουρκοκυπριακής Αριστεράς, κυρίως για το Ρεμπουμπλικάνικο Τουρκικό Κόμμα.
• Στη συνέντευξη με τον Δρα Μάριο Σαρρή, κοινωνιολόγο/ ανθρωπολόγο, παρακολουθούμε τον ρόλο των κυπριακών κομμάτων που βρίσκονται σε διαδικασία μεταβολής κι αντικατοπτρίζει τις αλλαγές της κοινωνία. Ωστόσο, οι αντιπαραθέσεις ανάμεσα στους πόλους «Αριστερά-Δεξιά» δεν θα εκλείψουν, μας λέει. Παρόλο που παρατηρούμε μια «από-ιδεολογικοποίηση της πολιτικής», θα ενισχυθούν οι αντιπαραθέσεις γιατί θα βιώνουμε ένα μεταμοντέρνο reality show, ένα φολκλόρ όπου θα επιβιώνει μέσα στην επαρχιώτική κοινωνία μας η αντιπαράθεση για την διαχείριση του «ιστορικού-συμβολικού κεφαλαίου».
• Να λοιπόν το παράδοξο του σύγχρονου κοσμικού θρησκεύειν, και επομένως του παραδοσιακού «πίστευε και μη ερεύνα» να διαιωνίζεται στην ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής. Μια κυνική προσέγγιση θα έβλεπε ένα Eurovision της πολιτικής που θα επαναλαμβάνει το κακό δίνοντας πάλι «12 μονάδες» στο πιο κιτς τραγούδι, καθώς οι μάζες εγκαταλείπουν απαξιωτικά την ουσιαστική πολιτική προς όφελος μιας πολιτικής showbiz και διαχείρισης ψήφων που μεταφράζονται ασφαλώς σε έδρες στην Βουλή.

Μπορούμε να το δούμε όμως αλλιώς; Έχουμε θεωρίες;

Σύμφωνα με «την πλουραλιστική θεωρία της δημοκρατίας», τα κόμματα αποτελούν αναγκαίο μέσο συμμετοχής των μαζών στο δημοκρατικό βίο της κοινωνίας. Ωστόσο, για τις «θεωρίες των ελίτ», από τον Μακιαβέλι, κι αργότερα οι του Παρέτο & Μόσκα και Μίχελς βασική ιδέα είναι η αιώνια εναλλαγή ή ανακύκλωση ανάμεσα σε δύο τύπους ελίτ: τις αλεπούδες (αυτούς που κυβερνούν με πονηριά) και τα λιοντάρια (αυτούς που κυβερνούν με τη γροθιά). Από την μεριά του, ο Μαξ Βέμπερ, ένας από τους θεμελιωτές της κοινωνιολογίας, έβλεπε την γραφειοκρατικοποίηση της κοινωνίας σαν αποτέλεσμα της μετάβασης από την παραδοσιακή στην σύγχρονη/ κοινωνία: Η εξουσία αναπόφευκτα μεταβάλλεται από τον χαρισματικό ηγέτη (λόγω «παράδοσης», ή λόγω άλλων προσόντων κύρους/γοήτρου) σε οργανώσεις των οποίων κύριο χαρακτηριστικό είναι η γραφειοκρατία. Τέλος, η Μαρξιστική προσέγγιση παρουσιάζει δύο τουλάχιστον εκδοχές: την πρώτη προσέγγιση που θέλει τα κόμματα εκφραστές διαφορετικών ιδεολογιών για τα θεμελιώδη ζητήματα της διακυβέρνησης, της κατανομής του πλούτου και του εισοδήματος: Από τη μια οι δυνάμεις του κεφαλαίου και από την άλλη οι δυνάμεις της εργασίας. Για την δεύτερη προσέγγιση, τα κόμματα δεν μπορούν να γίνονται αντιληπτά εκτός του ιδεολογικού συστήματος του (καπιταλιστικού) κράτους, αλλά εντός. Τα κόμματα λοιπόν δεν είναι παρά φορείς των ιδεολογικών λειτουργιών ιδίων μεταξύ τους, διαφορετικά δεν μπορούν να ενταχθούν στους κανόνες του παιχνιδιού.

Σήμερα: Παρακμή των κομμάτων;

Σήμερα οι διεθνείς προβληματικές περιστρέφονται κυρίως στη παρακμή των κομμάτων και των μεταβολών τους σε μηχανισμούς μόνιμης προεκλογικής εκστρατείας: τα κόμματα δηλαδή μετατρέπονται σε μεντιο-προσανατολισμένους μηχανισμούς που «ακολουθούν» την κοινή γνώμη κι όχι σε διαμορφωτές της γνώμης. Οι συζητήσεις που διεξάγονται, ανταποκρίνονται στις νέες πραγματικότητες και τα βασικά ερωτήματα:

• Γιατί οι πολίτες φαίνονται να εγκαταλείπουν τα κόμματα ως μέσο κινητοποίησης τους;
• Είναι μόνιμη αυτή η εγκατάλειψη ή μήπως απλά βρίσκονται σε κατάσταση προσαρμογής;
• Πως και γιατί αναδύονται οι μη κομματικοί οργανισμοί ως μέσο κινητοποίησης των μαζών;
• Μήπως τα κόμματα πρέπει να προσανατολιστούν προς αυτή την κατεύθυνση παρά στη «κυβερνητική διαχείριση» ή μήπως είναι προτιμότερο και δημοκρατικότερο να διευρυνθεί αυτός ο διαχωρισμός για να μπορέσει να εκφράσει διαφορετικές τάσεις και λειτουργίες του πολιτικού και κοινωνικού μας συστήματος;
• Εγώ πάντως δεν θέλω να ισοπεδώνω. Μπροστά στην απαξίωση εξακολουθώ να δηλώνω ενάντιος στην απαισιοδοξία.
  

Περιπέτειες Ιδεών , Τεύχος 1 [14.5.2006]

Κόμματα, Ταξικά Συμφέροντα και Πελατειακές Σχέσεις: Λιοντάρια, Αλεπούδες και Γραφειοκράτες:

Περιεχόμενα

• Της Σύνταξης Το Eurovision της Πολιτικής: Έκφανση Απαξίωσης της Κομματικής Ζωής;
• Νίκος Τριμικλινιώτης Νέες Ρωγμές και Πολώσεις; Οι Νέες και Παλιές Διαχωριστικές Γραμμές ανάμεσα στα Κυπριακά κόμματα
• Χριστόφορος Χριστοφόρου Κυπριακά Πολιτικά κόμματα στη Κούρσα της Προσαρμογής
• Muhittin Tolga Özsaĝlam Διλήμματα της Τουρκοκυπριακής Αριστεράς
  ΤΣΙΤΑΤΑ Είπαν για τα Πολιτικά Κόμματα
• ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ Βιβλιογραφία για τα Πολιτικά Κόμματα
• Διονύσης Γουσέτης Κόμματα, Έθνος, Εθνικισμός
• Γιάννης Μηλιός Τα Πολιτικά κόμματα κατά την Επανάσταση του 1821
• Μιχάλης Ατταλίδης Για τον Πολιτικό μας Πολιτισμό
• Ελένη Μαύρου & Ελένη Θεοχάρους Γυναίκες και Πολιτικά Κόμματα: Μπορούμε να Υπερβούμε την Ανδροκρατία;
• Σύσσυ Βωβού Γυναίκες και Κινήματα: Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ - Η φεμινιστική προβληματική
• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Με τον κοινωνικό ανθρωπολόγο Μάριο Σαρρή:
  Τα Κόμματα στην δίνη των Κοινωνικών Μεταβολών
• STATEWATCH: Από την Οπτική των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην Ευρώπη
  REVIEW
• Το Trafficking στην Κύπρο: Για το Σωματεμπόριο Γυναικών
  Ramona Lenz Το Εμπόριο Γυναικών στην Κυπριακή Δημοκρατία, Intercollege Press

-------------------------------------------------------------------------

ΝΕΕΣ ΡΩΓΜΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΩΣΕΙΣ; Οι Διαχωριστικές Γραμμές και Κυπριακά κόμματα

1. Το «Νοτιο-ευρωπαϊκό μας υπόδειγμα»: Πελατειακό σύστημα Ή βαθιές τομές;

Μπορούμε μετά βεβαιότητας να κατηγοριοποιήσουμε τη χώρα μας, σε ότι αφορά τα πολιτικά κόμματα, σαν δείγμα αυτού που αναφέρεται ως «νοτιο-ευρωπαϊκό υπόδειγμα». Εξ ου και οι σχετικές συζητήσεις στην Κύπρο για τον ρόλο του κράτους και του κόμματος, οι οποίες συνήθως παίρνουν δύο μορφές:

Τα κόμματα απεικονίζονται σαν φορείς διαπλοκής και δικτύων ανάμεσα σε οικονομικά και πολιτικά κέντρα εξουσίας εξυπηρετώντας συγκεκριμένα συμφέροντα, κι όχι το λεγόμενο συλλογικό ή γενικό συμφέρον, όπως διατείνεται η φιλελεύθερη δημοκρατική θεωρία.

O ρόλος των κομμάτων θεωρείται αποφασιστικός στην διαιώνιση πελατειακών σχέσεων και ρουσφετιού στο «πελατειακό κράτος». Ο κοινωνιολόγος Καίσαρ Μαυράτσας έχει εύστοχα αναφερθεί στον όρο «πελατειακός κορπορατισμός» όπου ασκεί μια συνολική κριτική του κομματικού συστήματος. Ωστόσο κατά την γνώμη μου η προσέγγιση αυτή υποβαθμίζει τις άλλες σημαντικές διαστάσεις πάνω στις οποίες στηρίζεται η κομματική αντιπαράθεση.

Στην Κύπρο έχουμε ορισμένα δεδομένα: (α) Διαχρονικά συντηρούνται τα «μεγάλα» κόμματα, ενώ φαίνονται μετά δυσκολίας να επιβιώνουν κάποια «μικρά». (β) Στην μαζική τους πλειοψηφία οι νέοι ψηφοφόροι ψηφίζουν τα μεγάλα κόμματα. Επομένως διαφαίνεται εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον μια δομή που συντηρεί τις κομματικές διαχωριστικές γραμμές.

Τι είναι αυτό που διαιωνίζει τις υφιστάμενες πολιτικές διαφορές και επιτρέπει στην συνέχιση αυτών των διαχωριστικών γραμμών; Γιατί έχουμε αυτές τις διαφορές στην Κύπρο παρόλο που η συναίνεση είναι τέτοια που επιτρέπει στο 95% της νομοθεσίας να γίνεται ομόφωνα και να επικρατεί ένα ζηλευτό σύστημα τριμερούς συνεργασίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων;

Οι λόγοι είναι τρεις (α) ιστορικοί-ιδεολογικοί όπου υπάρχει κάποιος, έστω νεφελώδης ιδεολογικός προσανατολισμός, (β) υπάρχουν σαφείς διαχωριστικοί αστερισμοί που στηρίζονται σε συστήματα οργάνωσης και απασχόλησης που αποτελούν το σύστημα που αναπαράγει και την κοινωνική βάση των κομμάτων και (γ) τα συστήματα οργανωτικής δομής τροφοδοτούν το σύστημα αντιπροσώπευσης.

Ας δούμε λοιπόν περιεχόμενο των βασικών «αξόνων» του πολιτικού διαχωρισμού στην Κύπρο.

A. Αριστερά V Δεξιά: Ιδεολογία και κοινωνικό-οικονομική τάξη πραγμάτων

Παγκοσμίως, ο πρώτος διαχωρισμός αφορά κατά κύριο λόγο την ιστορική αντιπαράθεση ανάμεσα σε Αριστερά (κομμουνισμός/σοσιαλισμός, σοσιαλδημοκρατία, ελευθεριακή προσέγγιση, συλλογική/ταξική δράση) και Δεξιά (καπιταλισμός, ιδιωτική πρωτοβουλία, ατομικισμός και επιχειρηματικότητα, ιδιωτικοποιήσεις και λιγότερο κράτος). Η αντιπαράθεση διεξάγεται κυρίως σε ιδεολογικό επίπεδο, ενώ ο κάθε κομματικός σχηματισμός έχει συγκεκριμένη κοινωνική βάση. Ωστόσο υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες που διαβρώνουν τις «παραδοσιακές» διαφορές, καθώς αναπτύσσονται ζητήματα που αναιρούν τις γνωστές διαχωριστικές γραμμές. Σίγουρα, υπάρχει το ταξικό στοιχείο που προσαρμόζεται στην σύνθετη κοινωνική πραγματικότητα, ωστόσο δεν υπάρχει απόλυτη ταύτιση των διαφόρων ταξικών συμφερόντων που να αντιστοιχούν απόλυτα σε συγκεκριμένους κομματικούς ή παραταξιακούς σχηματισμούς.

B. Ο Διαθλαστικός Παράγοντας που ονομάζεται «Κυπριακό»

Στην ελληνοκυπριακή πολιτική πραγματικότητα μπορούμε να αναφερθούμε σε τρεις υποκατηγορίες:

Β.1 Η Ιστορική παράδοση στις Οριακές φάσεις του Κυπριακού
Ο ιστορικός παράγοντας καθορίζει τη δομή και το περιεχόμενο του κομματικού σχηματισμού. Για παράδειγμα η αντιπαράθεση για στάση κατά τον αντι-αποικιακό αγώνα και τον αμφιλεγόμενο ρόλο της ΕΟΚΑ ακόμα συντηρείται από τα ίδια τα κόμματα. Ακόμα πιο σημαντικά είναι τα πιο πρόσφατα γεγονότα κατά τη μετανεξαρτησιακή περίοδο 1960-1974, εξ ου και τα κατάλοιπα των «Μακαριακών» και «Γριβικών». Ασφαλώς, κορυφαία στιγμή παραμένει η στάση έναντι του πραξικοπήματος.

Έχουν παρέλθει ωστόσο τριάντα δύο χρόνια από τότε και στις νέες γενεές οι μνήμες αυτές δεν έχουν την ίδια σημασία. Εξάλλου είναι οι υφιστάμενες πολιτικές καθορίζουν πλέον το μέλλον και τα μεγάλα διλήμματα για το άμεσο μέλλον. Ιδίως μετά το τραυματικό δημοψήφισμα για το σχέδιο του ΟΗΕ και την ένταξη στην ΕΕ, έχουν πλέον δημιουργηθεί νέες αντιπαραθέσεις, οι οποίες θα συνεχίσουν φαίνεται να τροφοδοτούν νέες ιστορικές-ιδεολογικές αγκυλώσεις και πολώσεις.

Ωστόσο, λάμπουν δια της απουσίας τους συζητήσεις που αμφισβητούν την πολιτική της Ένωσης, και για τις πολιτικές ευθύνες για τις σφαγές των Τουρκοκυπρίων κατά την περίοδο 1963-1967.

Β.2 Ο Πολιτιστικός/ Εθνοτικός άξονας : «Κυπροκεντρικοί» v «Ελληνοκεντρικοί»;

Υπάρχει η προσέγγιση που θέλησε τη βασική διαχωριστική γραμμή κατά την αμέσως μετά την ανεξαρτησία και κατά κύριο λόγο την μετά το 1974 περίοδο. Μια σχολή σκέψης κατανόησε τον διαχωρισμό αυτό με πολιτιστικούς/ εθνοτικούς όρους σαν αντιπαράθεση ανάμεσα σε «Κυπροκεντρικούς» v «Ελληνοκεντρικούς». Μάλιστα αυτή η αντιπαράθεση φαινόταν να αντιστοιχούσε, τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα, στον διαχωρισμό ανάμεσα σε «μαξιμαλιστές/απορριπτικούς» και «συνδιαλλακτικούς/ενδοτικούς». Εξέφρασε ίσως και την «πολιτιστική» στροφή των συλλογικών ταυτίσεων κατά τα τέλη του 1980 μέχρι τα τέλη του 1990. Ωστόσο, τα μοντέλα αυτά πρέπει σήμερα να θεωρούνται εξαντλημένα εφόσον αδυνατούν να εξηγήσουν τις πολιτικές των κομμάτων. Ταυτόχρονα είναι απλουστευτικό και παραγνωρίζει τις δυναμικές των κοινωνικών μεταβολών και τις ιδεολογικές μετατοπίσεις που έχουν λάβει χώρα στο πολιτικό μας τοπίο. Είναι πλέον εξαιρετικά δύσκολο να τοποθετηθεί χωροχρονικά ένας πολιτικός σχηματισμός σε ένα μονοσήμαντο πολιτικό-ιστορικό χάρτη, ενώ το πολιτιστικό δεν αντιστοιχεί στο πολιτικό. Οι πολιτικές συμπεριφορές σε σχέση με το κόμμα που ψηφίζει κάποιος και το ποια στάση τηρεί έναντι της μορφής της λύσης, των Τουρκοκυπρίων, της πολιτικής ισότητας, του διαμοιρασμού της εξουσίας, του εισοδήματος και του πλούτου έχουν γίνει πολύ περίπλοκα κι αμφιλεγόμενα θέματα.

Β3 Νέο διαχωριστικό τείχος: Συμβίωση με τους Τ/Κ Ή Μη Συμβίωση από τους Τ/Κ;

Αυτή η διαχωριστική γραμμή είναι εξαιρετικά σημαντική διότι το «όραμα για την πατρίδα» και στον τρόπο που θα πραγματωθεί η λύση του Κυπριακού δημιουργεί πολιτικές συμπεριφορές. Μια πρόσφατη δημοσκόπηση του ΡΙΚ που δίνει 45% σ’ αυτούς που επιλέγουν τη συμβίωση με τους Τ/Κ και 48% που δεν επιλέγουν συμβίωση έφερε στο φως την πόλωση της ε/κ κοινωνίας και προκάλεσε δε έντονες συζητήσεις ως προς την ερμηνεία της αντιπαράθεσης αυτής.

Το δημοψήφισμα του 2004 άλλαξε τα πράγματα σε τέτοιο βαθμό που το 48% «ερμηνεύεται» από αυτούς που βλέπουν αυτή την μερίδα με συμπάθεια ότι «η διχοτόμηση δεν είναι η χειρότερη των λύσεων», εφόσον η παράταση της υφιστάμενης κατάσταση είναι «η δεύτερη καλύτερη» υπό τις περιστάσεις. Άλλοι πάλι το ερμηνεύουν σαν «όρους και προϋποθέσεις για τη συμβίωση με τους Τ/Κ».

Και οι δύο ερμηνείες συνηγορούν στο ότι πρόκειται για προσαρμογή και αποδοχή στο διχοτομικό στάτους κβο από μια σημαντική μερίδα των ε/κ, διότι οι πολιτικές συνέπειες αυτή της «βούλησης» είναι πασιφανείς. Σήμερα μπορούμε ίσως για πρώτη φορά να μιλούμε για ένα νέο μεταλλαγμένο ε/κ εθνικισμό, ο οποίος έχοντας διασφαλίσει την ένταξη στην ΕΕ:
Δεν κρύβεται πλέον και ανοικτά, σε επίπεδο πολιτών, αποζητά να ζει χωριστά στη βάση φυλετικών/εθνοτικών χαρακτηριστικών.

Αναδύεται μια νέα διάθεση για «μονομέρεια» που στηρίζεται σε ένα νέο αυτόνομο ιδεολόγημα που δεν διστάζει να λειτουργεί μονομερώς κι αυτόβουλα από την Αθήνα, έχοντας πλέον την αυτοπεποίθηση ότι διαθέτει «ευρωπαϊκές πλάτες». Ίσως έχουμε παραλληλισμούς με τον Ισραήλ με την μονομερή οικοδόμηση διαχωριστικού τοίχους με τους Παλαιστινίους.

Ο ιστορικός αλυτρωτικός πλειοψηφισμός (όπου ήθελε να κυβερνήσει σαν πλειοψηφία κι όχι ισότιμη κοινοτική συμμετοχή στην εξουσία με τους Τ/Κ) έχει πάρει μια νέα τροπή: Δεν διστάζει ανοικτά πλέον να απεμπολάει εδάφη, προκειμένου να μην μοιράζεται ισότιμα την εξουσία, τον πλούτο και την ευρωπαϊκή κρατική ιδιότητα με την τ/κ κοινότητα.

Έχουμε να κάνουμε με ένα πολύπλοκο Ευρωπαϊκό νέο-ρατσιστικό εθνικισμό. Ασφαλώς, δεν γνωρίζουμε αν αυτή η τάση θα τροφοδοτήσει νέες μόνιμες κομματικές διαχωριστικές γραμμές ή αν θα επιβιώσει σαν διακομματικό φαινόμενο. Προς το παρών μόνο κάποιοι «μικροί» τολμούν να θέσουν ανοικτά θέμα αμφισβήτησης της ομοσπονδίας ως πολιτικού στόχου, ενώ πιο διαδεδομένη είναι η συγκαλυμμένη αντι-ομοσπονδιακή πολιτική.

Ας μην ξεχνούμε ωστόσο τις άλλες σημαντικές διαχωριστικές γραμμές και το γεγονός ότι έχουμε κοινωνικές αλλαγές που τροφοδοτούν το τρίτο άξονα.

Γ. Τα Κοινωνικά ζητήματα: «Νέες» και «παλιές» Ευρωπαϊκές διαχωριστικές γραμμές

Ο τρίτος άξονας καθορίζει τις διαχωριστικές γραμμές είναι «συντηρητισμός» versus «ελευθεριακή προσέγγιση» σε σχέση με τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα. Ενώ παραδοσιακά η Κυπριακή κοινωνία παρουσιάζεται συντηρητική, αυτό έχει αρχίσει να αμφισβητείται, αλλά και προκαλεί σοβαρές ενστάσεις από συντηρητικές ομάδες μέχρι και βίαιες αντιδράσεις από ορισμένους. Ζητήματα όπως οι βασικές ελευθερίες, κοινωνικά και άλλα δικαιώματα καταπιεσμένων ομάδων και θυμάτων διακρίσεων όπως οι ομοφυλόφιλοι, θρησκευτικές ομάδες, μετανάστες, ή δικαιώματα γυναικών όπως το δικαίωμα στην έκτρωση, στο ελεύθερο διαζύγιο κτλ, ή τα περιβαλλοντικά ζητήματα είναι ζητήματα που ανοίγουν καινούρια πεδία δράσεων για εξωκομματικούς σχηματισμούς. Το δε θέμα της μετανάστευσης γίνεται όλο και πιο σημαντικό εφόσον σχετίζεται με το «ανήκειν» στο έθνος και τα κοινωνικά και οικονομικά πράγματα.

Εντούτοις δεν υπάρχει κομματική γραμμή στα πλείστα αυτά θέματα: είτε εκφράζει μια υπερκομματική διάθεση, είτε απλά τα κόμματα αδυνατούν να απαντήσουν στις νέες προκλήσεις. Εδώ είναι που αναδύονται και οι μη κομματικοί «παίχτες», που ονομάζονται «νέα κοινωνικά κινήματα». Παγκοσμίως, η ανάδυση των κινημάτων κατά του πολέμου, κατά της παγκοσμιοποίησης και τα διάφορα κινήματα για δικαιώματα και ταυτότητας αποτελούν έκφανση των κοινωνικών μεταβολών, των νέων ιδεολογικών αναζητήσεων, ίσως και των πολιτικών αδιεξόδων.

Γεννώνται ίσως νέες ρωγμές στην κοινωνία μας: Κράτος, κεφάλαιο, κόμματα, εκκλησία θέλουν φράζουν τον δρόμο σε «εξωθεσμικές» πρωτοβουλίες πολιτών και αυτόνομα κινήματα, κι ενώ καταρρέουν ηθικά και υλικά πολλές κοινωνικές πρακτικές καθυστερεί η κριτική σκέψη (βλ. συνέντευξη με Σαρρή στο αν χείρας αφιέρωμα). Στο νεοφιλελεύθερο πλαίσιο η ασθενική «κοινωνία των πολιτών» μας συνεχίζει να είναι υποβιβασμένη, καθώς οι «μη κυβερνητικές οργανώσεις» γίνονται υποχείρια του κράτους και των χρηματοδοτών τους για να επιβιώσουν οικονομικά. Αντί να επιζητούν συμμαχίες και να αναπτύσσουν αυτόνομες πρωτοβουλίες γίνονται ανταγωνιστικές για να πάρουν τα λιγοστά ψίχουλα από τους διάφορους χρηματοδότες .

Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται πλέον το έδαφος για νέα σκοταδιστικά φαινόμενα στη χώρα μας: Νεοφασιστιστικά και ρατσιστικά φαινόμενα, χουλιγκανισμοί κι ανούσια βία, καθώς επίσης νέο-θρησκευτικοί φανατισμοί και νέο-ορθόδοξοι φονταμεταλισμοί σπεύδουν να καλύψουν το ιδεολογικό-υπαρξιακό κενό…

Τα Διλήμματα της Επόμενης Μέρας

Οι εκλογές του Μάη 2006 ανέδειξαν τα διλήμματα και τις προοπτικές για το μέλλον της Αριστεράς στο βραχυπρόθεσμο μέλλον. Το πρώτο βασικό ζήτημα είναι αν διατηρούνται οι βαθιές διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στους πολιτικούς κομματικούς σχηματισμούς, όπως οικοδομήθηκαν μετά το 1974; Ή αν «νέοι» παράγοντες, όπως είναι οι πολώσεις που προέκυψαν από το δημοψήφισμα και αν εκφράστηκαν οποιεσδήποτε νέες ρωγμές της κοινωνίας σε μη παραδοσιακά ζητήματα (π.χ. κοινωνικά ζητήματα ή οικολογικά ζητήματα).

Το δεύτερο ζήτημα αφορά τις συνέπειες αυτού του ερωτήματος είναι καθαριστικές για τα μεγάλα πολιτικά και πολιτειακά ζητήματα του άμεσου μέλλοντος: Πρώτα σχετικά με την έκβαση των προεδρικών εκλογών του 2008. Κατά δεύτερο και σημαντικότερο λόγο, αν η διάταξη των πολιτικών δυνάμεων είναι τέτοια που να ανοίγει προοπτικές για μια ουσιαστική αλλαγή στην κοινωνία μας: Η λύση του κυπριακού θα οδηγήσει αναπόφευκτα και σε ριζικές κοινωνικές μεταβολές. Το διακύβευμα λοιπόν των εκλογών αυτών έχει ιδιαίτερη σημασία, κι ας ήταν οι πιο ανούσιες εκλογές από οπτική αντιπαράθεσης επιχειρημάτων και πολιτικής ρητορικής. Τα αποτελέσματα προσφέρονται σαν πρόκριμα και σαν συμβολικό διάβασμα της πολιτικής στιγμής.

Το μετεκλογικό σκηνικό: Χαρακτηριστικά

1. Οι Μεγάλοι Παραμένουν Κυρίαρχοι
Το μετεκλογικό σκηνικό επιβεβαιώνει ότι, παρά τις όποιες ενισχύσεις του ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ (και ΕΥΡΩΚΟ), τα βασικά Κυπριακά δεδομένα που θέλουν διαχρονικά να συντηρούνται τα «μεγάλα» κόμματα, ενώ μετά δυσκολίας να επιβιώνουν τα «μικρά». Στην μαζική τους πλειοψηφία οι νέοι ψηφοφόροι ψηφίζουν τα μεγάλα κόμματα. Οι δύο κυρίαρχοι πόλοι εξακολουθούν να είναι καθοριστικοί παράγοντες της πολιτικής σκηνής εφόσον ελέγχουν πέραν του 60%.

2. ΑΚΕΛ: Τα διλήμματα της επόμενης μέρας απαιτούν πολιτικό θάρρος

Κατά την μετα-Μακαριακή εποχή, όταν συγκυβερνούν τα 3 κόμματα (ΑΚΕΛ,ΕΔΕΚ, ΔΗΚΟ με ΔΗΚοϊκό Πρόεδρο), ενώ τα κόμματα ιδεολογικά πιο κοντά στο κέντρο και δεξιά (ΕΔΕΚ και ΔΗΚΟ) ενισχύονται, το ΑΚΕΛ φαίνεται να χάνει. Εξάλλου, όπως όλη η Κύπρος, το κόμμα υποφέρει από «μετασεισμικές δονήσεις» του δημοψηφίσματος. Ούτε η συμμετοχή στο κυβερνητικό σχήμα το ευνοεί. Έχει μεν την «πρωτιά», απώλεσε ωστόσο, σχεδόν 4% από το 2001. Σύγκριση με τα καταστροφικά αποτελέσματα των ευρωεκλογών δίνουν ελπίδες αναπτέρωσης. Το ΑΚΕΛ οφείλει δώσει ώθηση στο Κυπριακό και παράλληλα να τονώσει την ιδεολογική- πολιτική του ταυτότητα. Το μεγάλο ζήτημα παραμένει η Αριστερή προοπτική που είναι και προοπτική για λύση, κι αυτό απαιτεί πολιτικό θάρρος και όραμα.

2. ΔΗΣΥ: Ισχυρός, κάπως ασαφής κι απομονωμένος

Είναι φανερή η υποχώρηση από το 2001, λόγω της πόλωσης του δημοψηφίσματος, ωστόσο παραμένει ο ισχυρός δεύτερος πόλος. Ο ΔΗΣΥ, ο οποίος μάλιστα διασπάστηκε φαίνεται να διατηρεί την δύναμη του άνω του 30%. Αυτό μπορεί να πιστωθεί στις μανούβρες του πολυμήχανου Αναστασιάδη που μπορεί να έγινε κάπως ασαφής για να ισορροπήσει ανάμεσα στην παραδοσιακή εθνικόφρονα τάση και την εκσυγχρονιστική πολιτική, ωστόσο κέρδισε: Ανέδειξε μια νέα γενιά νομενκλατούρας εκσυγχρονιστική κι ευρωπαϊκή. Παραμένει όμως χωρίς συμμάχους.

3. Οι «Μικρομεσαίοι»: Ενισχυμένος Απορριπτισμός, αδυναμία κεφαλαιοποίησης του ΟΧΙ

Έγινε ο διαμοιρασμός των ψήφων ανάμεσα στις τρεις και μισή ιστορικές ανταγωνιστικές παραδόσεις πολιτικού απορριπτισμού: ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ, ΕΥΡΩΚΟ, Οικολόγοι. Στην αντίστροφη λογική του ιδίου αστερισμού, στην δύναμη του πολωτικού ΝΑΙ-ΟΧΙ, τέθηκε το στοίχημα της πολιτικής επιβίωσης των ΕΔΗ, σαν ο κατεξοχήν εκφραστής του «καθαρού ΝΑΙ», κι απέτυχε.

Το στοίχημα Τάσσου το έχει προβάλει επανελεγμένα: Να μετατρέψει το ΔΗΚΟ από ρυθμιστή σε κυρίαρχο όχημα διαιώνισης εξουσίας. Έχει βάλει το προσωπικό του βάρος στην εκστρατεία: (1) Το κεντρικό σλόγκαν ήταν «στήριξή του προέδρου». (2) Επαναφορά της πόλωσης του δημοψηφίσματος με φόντο τις προεδρικές του 2008. (3) Το γνωστό φιλμάκι που παρελαύνει σαν statesman μετά τον Μακάριο (και τον Κυπριανού) κλείνοντας με το δακρύβρεχτο διάγγελμα και σάλπισμα.

Υπό αυτή την έννοια για δεύτερη φορά μετά το δημοψήφισμα, ενώ το ΔΗΚΟ είχε μεν άνοδο από το 2001 και μικρή άνοδο από τις Ευρωεκλογές που πήρε 17%, απέτυχε να κεφαλαιοποιήσει το 76%. Δεδομένου ότι οι άλλοι μικροί έχουν μάλλον δορυφορικό ρόλο, δεν έχουμε καμιά «ανατροπή» προς όφελος του Τασσικού στρατοπέδου. Αθροιστικά παράγουν «τρίτο πόλο», όχι όμως πολιτικά, εφόσον δεν έχουν τέτοια δύναμη που να διεκδικούν προεδρία αυτόνομα:

• (α) Σίγουρα το ΔΗΚΟ βγήκε ενισχυμένο, το μέλλον του όμως παραμένει αμφιλεγόμενο. Ενώ ο Τάσσος έχει «αναβιώσει» ένα κόμμα σε χρόνια καθίζηση, δημιουργεί αντιπάθειες διότι η αυταρχική ηγεσία και ευνοιοκρατία δεν δημιουργούν συναινέσεις. Το μέλλον φαίνεται να ανήκει στο δίδυμο Κάρογιαν-Μάρκος Κυπριανού που προβάλλουν έτοιμοι να αντικαταστήσουν τον γερασμένο και μεταβατικό Παπαδόπουλο. Το κόμμα έχει μεν ισχυρές απορριπτικές παραδόσεις, διαθέτει όμως και πιο φιλελεύθερες και κοσμοπολίτικες τάσεις, τις οποίες κι ανέδειξε.
• (β) Ένεση ζωής, πήρε η μετά-Λυσσαριδική ΕΔΕΚ που παραμένει ωστόσο ετερόκλητη. Η ηγεσία Ομήρου παρουσιάζεται μάλλον ασπόνδυλη κι επομένως πρόσκαιρη. Σίγουρα είναι πιο εύκολο για ένα μικρό κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία με μηχανισμούς για «εξυπηρέτηση» να ενισχυθεί πρόσκαιρα. Η βιωσιμότητα του είναι όμως αμφισβητήσιμη. (Στην ίδια λογική κινείται και το προσωποπαγές «υπουργικό» κόμμα Τίμη).
• (γ) Το ΕΥΡΩΚΟ συγκροτείται ως πολιτική δύναμη ανοικτής αντι-ομοσπονδιακής πολιτικής και εκφράζει μια μικρή αλλά συμπαγή ομάδα: Δεν είναι ενδιάμεσος χώρος, αλλά η επίσημη πλέον τάση της άκρας δεξιάς στην Κύπρο.
• (δ) Οι Οικολόγοι βρίσκονται σε φθίνουσα: Το γεγονός ότι παραμένουν ένα προσωποπαγές και υπερ-συγκεντρωτικό κόμμα, ότι η ηγετική ομάδα Περδίκη δεν χαρακτηρίζεται από συνέπεια αλλά μάλλον από λαϊκισμό καθιστούν αβέβαιο το μέλλον του. Τέλος, οι ΕΔΗ έχασαν διότι δέχθηκαν να ξαναπαίξουν με όρους του δημοψηφίσματος που ευνοούσε τους σκληροπυρηνικούς: Στην «περιρρέουσα ατμόσφαιρας» επικρατεί απογοήτευση, εφόσον δεν επίκειται λύση. Εξάλλου, ουσιαστικά δε πρόβαλε πρόταση για πρωτοβουλίες με συμμετοχή των πολιτών για το πού πάμε από δω και πέρα, παρότι ορθά επιμέναν ότι το βάρος της ευθύνης έχουν αυτοί που είπαν «ΟΧΙ». Εξάλλου χωρίς κοινή ιδεολογία, χωρίς κοινωνική βάση αλλά και μηχανισμούς, το μικρό κόμμα ασθένησε. Ορθά λοιπόν παραιτήθηκε ο Παπαπέτρου.

4. Νικητής ήταν επίσης η αποχή και το λευκό που έφτασε στα 11% που εκφράζει την τάση απαξίωσης της κομματικής μας ζωής.

Το Μέλλον;
Οι διαχωριστικές γραμμές εξακολουθούν να υφίστανται στο Κυπριακό κομματικό σύστημα, ενώ το κομματικό σύστημα βρίσκεται σε μια κατάσταση μεταβολής και κρίσης, αντικατοπτρίζοντας τις κοινωνικές μεταβολές.

Το 2008, ο κ. Τάσσος θα είναι κάποιας ηλικίας και θα βρίσκεται περίπου στη δεινή θέση του Κληρίδη το 2002. Οι εκλογές του 2006 μπορεί να δίνουν τόπο στα νιάτα. Εκτός πάλι κι αν θελήσει να «συνεχίσει για λίγους μήνες για να λύσει το κυπριακό» και η Αριστερά πέσει στην παγίδα, οπότε η ιστορία επαναλαμβάνεται, πρώτα ως τραγωδία, και στην συνέχεια ως φάρσα…

Εν τέλει;
Διανύουμε τις τελευταίες μέρες του πολιτικού μας συστήματος; Αυτό θα το κρίνει το μέλλον: ένα μέλλον που φαίνεται να διατηρεί τα μεγάλα πολιτικά σχήματα αλλά σε κατάσταση διαρκών και ραγδαίων μεταβολών, ενώ αναδύονται εξωκομματικοί σχηματισμοί που σπάζουν φραγμούς μπροστά στα νέα διλήμματα της εποχής. Όπως ραγδαία μεταβάλλεται και η Κυπριακή κοινωνία μας, το ίδιο θα συμβαίνει και με τα πολιτικά κόμματα: Οι διαχωριστικές γραμμές ή βαθιές τομές εξακολουθούν, και μάλλον θα συνεχίσουν, να υφίστανται στο Κυπριακό κομματικό σύστημα, έστω και αν το κομματικό σύστημα βρίσκεται σε μια χρόνια κατάσταση μεταβολής, ίσως σε κατάσταση παρατεταμένης κρίσης.

Γιατί η ΠΟΕΔ είναι ένοχη για Ρατσισμό: Σκέψεις μετά την Απόφαση της Αρχής κατά του Ρατσισμού

Του Νίκου Τριμικλινιώτη*
Στις 5 Ιουνίου κυκλοφόρησε η Έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως ως Αρχή κατά του Ρατσισμού και των Διακρίσεων αναφορικά με καταγγελίες κατά της ΠΟΕΔ σχετικά με εγκύκλιό της με θέμα τις επισκέψεις Τουρκοκύπριων μαθητών και δασκάλων στα δημοτικά σχολεία (Αρ. Φακ.: ΑΚΡ 24/2009, ΑΚΡ 28/2009). Στις 17 Φεβρουαρίου 2009 είχα υποβαλει καταγγελία αναφορικά με την κυκλοφορία εγκυκλίου από την Παγκύπρια Οργάνωση Ελλήνων Δασκάλων (στο εξής ΠΟΕΔ) με θέμα τα μέτρα υλοποίησης του στόχου του τρέχοντος σχολικού έτους για καλλιέργεια κουλτούρας ειρηνικής συνύπαρξης με τους Τουρκοκυπρίους, με ιδιαίτερη έμφαση στο μέτρο της πραγματοποίησης επισκέψεων από Τουρκοκύπριους μαθητές και δασκάλους στα δημόσια δημοτικά σχολεία.

Η καταγγελία ήταν ότι η εγκύκλιος της οργάνωσης που καλεί τα μέλη της να «να τηρήσουν σχολαστικά τη θέση της Οργάνωσης, έτσι που να αποφευχθούν οποιαδήποτε προβλήματα» για εμποδιστεί το μέτρο για προώθηση του στόχου για καλλιέργεια κουλτούρας ειρηνικής συνύπαρξης με τους Τ/Κ μέσα από επισκέψεις Τ/Κ εκπαιδευτικών και μαθητών στα δημοτικά σχολεία αποτελεί οδηγία για ρατσιστική διάκριση κατά παράβαση του νόμου που εισάγει την Ευρωπαϊκή Οδηγία κατά των διακρίσεων στην Κύπρο. Η ΠΟΕΔ αναφέρει στην εγκύκλιο ότι «θέση της ΠΟΕΔ είναι πως, στο παρόν στάδιο, δεν μπορεί να γίνονται τέτοιες επισκέψεις».

«Διακρίνω» σημαίνει «ξεχωρίζω ή χειρίζομαι διαφορετικά όταν δεν υπάρχει σχετική διαφορά μεταξύ δύο προσώπων ή καταστάσεων, ή χειρίζομαι το ίδιο καταστάσεις που στην πραγματικότητα διαφέρουν. Οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες ενάντια στις διακρίσεις (κι ο νόμος που τις ενσωματώνει στο Κυπριακό δικαϊκό σύστημα) απαγορεύουν τόσο την άμεση όσο και την έμμεση διάκριση και παραθέτουν τον ίδιο ορισμό για τη διάκριση. Άμεση διάκριση υπάρχει όταν ένα άτομο τυγχάνει χειρισμού ή συμπεριφοράς λιγότερο ευνοϊκής από ότι άλλοι τυγχάνουν ή θα ετύγχαναν κάτω από παρόμοιες συνθήκες σε οποιαδήποτε βάση για την οποία η διάκριση απαγορεύεται. Επιπλέον, οι Οδηγίες προνοούν ότι μια οδηγία (instruction) για διάκριση θεωρείται και η ίδια διάκριση και επομένως απαγορεύεται.

Σύμφωνα με την Έκθεση, ο Πρόεδρος και ο Γενικός Γραμματέας αναφέρουν ότι «η διαφωνία της οργάνωσης ως προς τα μέτρα εφαρμογής του στόχου έγκειται αποκλειστικά στο θέμα των επισκέψεων Τουρκοκύπριων εκπαιδευτικών και μαθητών στα δημόσια δημοτικά σχολεία». Ενώ τονίζουν ότι η εγκύκλιος αποσκοπούσε ακριβώς στην καθοδήγηση των διευθυντών των σχολείων ως προς τον «… τρόπο που… θα έπρεπε να διαχειριστούν το όλο θέμα, ώστε… να διαφυλάξουν την ομαλή λειτουργία των σχολείων και να προστατεύσουν όλους… από αχρείαστη πίεση και άγχος, έτσι που οι δάσκαλοι να επιτελούν το πραγματικό έργο του σχολείου αποτελεσματικά». Στόχος της τοποθέτησης, σύμφωνα με την οργάνωση, ήταν να διασφαλιστεί «η προαγωγή του στόχου… με τρόπο που δε θα προκαλέσει -είτε δικαιολογημένα είτε όχι- τα αισθήματα, τις ευαισθησίες και τους προβληματισμούς δασκάλων ή/ και γονιών». Όπως υποστήριξαν Πρόεδρος και Γενικός Γραμματέας, λόγω της συνεχιζόμενης κατοχής της πατρίδας μας και της παράλληλης καλλιέργειας στα σχολεία στόχων όπως το «Δεν Ξεχνώ και Αγωνίζομαι», οι συνθήκες για «μια νέα πολιτική» δεν έχουν ακόμα ωριμάσει «… χωρίς να υπάρχει κίνδυνος σύγχυσης, παρεξηγήσεων, αντιδράσεων κτλ.». Η αναμόρφωση της κουλτούρας, σύμφωνα με την οργάνωση, απαιτεί «ικανό χρόνο εμπέδωσης και εξέλιξης».

Η πιο πάνω απόπειρα δικαιολόγησης του λόγου για τους οποίους καλεί τα μέλη της η ΠΟΕΔ να μην εφαρμόσουν το μέτρο είναι παντελώς εκτός του νομικού πλαισίου: τέτοιες δικαιολογίες δεν προβλέπονται από νόμο. Η Αρχή κατά του Ρατσισμού των Διακρίσεων δικαιώνει την θέση ότι πρόκειται για ρατσιστική συμπεριφορά, έστω και αν δεν βρήκε το θάρρος να το ορίσει ως τέτοια όπως προνοεί ο νόμος. Συγκεκριμένα η Έκθεση αναφέρει:
«Η συγκεκριμένη ανακοίνωση υποδηλώνει μια δυσπιστία και καχυποψία έναντι των Τουρκοκυπρίων μαθητών και δασκάλων, που δε συνάδει με το γενικό στόχο του Υπουργείου αλλά και με τις δεδηλωμένες επιδιώξεις της ίδιας της Οργάνωσης. Από την άποψη αυτή, και χωρίς να παραγνωρίζω τις ευαισθησίες της ΠΟΕΔ για το συγκεκριμένο θέμα και την παιδεία γενικότερα, έχω την άποψη ότι η αντίδραση υπήρξε βεβιασμένη.»

Επίσης η σχετική Έκθεση της Αρχής αναφέρει:
«Έχω μελετήσει με προσοχή τις ανησυχίες που εκφράζει η οργάνωση ως προς τις συναισθηματικές και άλλες επιπτώσεις που ενδέχεται να προκαλέσει σε μαθητές ή/ και εκπαιδευτικούς η πραγματοποίηση των επισκέψεων Τουρκοκυπρίων στα δημοτικά σχολεία. Υπάρχει, όμως και η θέση, και είναι πεποίθησή μου, ότι επαφές αυτού του τύπου υποβάλλουν αυτονόητα την ιδέα μιας φυσικής επαφής νέων παιδιών των δύο κοινοτήτων μέσω της εκπαίδευσης. Υπό ευνοϊκές συνθήκες, και όχι σε φορτισμένο κλίμα, συμβάλλουν ουσιαστικά στη επαφή των νεότερων μελών των δύο κοινοτήτων και αυξάνουν τις πιθανότητες εκπλήρωσης του γενικότερου στόχου εμπέδωσης κουλτούρας ειρηνικής συμβίωσης. Σε κάθε περίπτωση, ως προς τις ειδικότερες απόψεις για ενδεχόμενη διατάραξη της ομαλότητας από τέτοιες επισκέψεις, θεωρώ ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα έχει τις δυνατότητες πρόληψης, διαχείρισης και αντιμετώπισης οποιωνδήποτε δυσάρεστων συμβάντων με αφορμή τις επισκέψεις αυτές».

Παρά το ορθό σκεπτικό της Έκθεσης, οφείλω να εκφράσω απορία για τον όρο «βεβιασμένη»: τι σημαίνει άραγε αυτή λέξη σε σχέση με την νομοθεσία, η οποία απαιτεί ξεκάθαρη τοποθέτηση για το θέμα των διακρίσεων λόγω φυλής ή εθνοτικής καταγωγής; Ο νόμος απαιτεί από την Επίτροπο ως Αρχή κατά των Διακρίσεων να αποφασίσει αν πρόκειται περί παράνομης διάκρισης ή όχι. Η οργάνωση με τον πιο επίσημο τρόπο σε απάντηση στην Αρχή κατά του Ρατσισμού και των Διακρίσεων, ημερομηνίας 23 Μαρτίου 2009, παραδέχεται ότι κάλεσε τα μέλη της να προβούν σε πράξεις που αποτελούν άμεση διάκριση απαγορευμένη από τον νόμο: Δηλαδή κάλεσε τα μέλη της να παρεμποδίσουν τις επισκέψεις ή να μην συμμετάσχουν σε προγράμματα επισκέψεων Τουρκοκύπριων μαθητών και δασκάλων στα δημοτικά σχολεία. Πρόκειται για οδηγία (instruction) για διάκριση γιατί ο λόγος ή η συνέπεια για το οποίο καλούνται οι ε/κ εκπαιδευτικοί να μην συμμετέχουν σε επισκέψεις είναι η τ/κ εθνοτική καταγωγή των μαθητών και εκπαιδευτικών επισκεπτών. Η Έκθεση εμμέσως πλην όμως σαφώς τεκμηριώνει τη θέση μου ότι η συγκεκριμένη εγκύκλιος της ΠΟΕΔ αποτελεί (instruction) για άμεση διάκριση που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με τίποτε. Οφείλει επομένως η οργάνωση να την ανακαλέσει την εγκύκλιο της, διαφορετικά θα έχει νομικές και πολιτικές συνέπειες στην Κύπρο και την ΕΕ.

*Επιστημονικός Διευθυντής του Παρατηρητηρίου για το Ρατσισμό και τη Ξενοφοβία στη Κύπρο